Ưu đãi 50% Ưu đãi 50% trọn bộ khóa học Toán THPT!
Chương VII: Quan hệ vuông góc trong không gian

Bài 26: Khoảng cách trong không gian

Lý thuyết: Khoảng cách trong không gian

Khoảng cách từ điểm đến đường thẳng, điểm đến mặt phẳng, khoảng cách giữa các đối tượng song song và khoảng cách giữa hai đường thẳng chéo nhau.

I. Khoảng cách từ một điểm đến một đường thẳng, mặt phẳng

1. Khoảng cách từ một điểm đến một đường thẳng

Cho điểm $M$ và đường thẳng $\Delta$. Kẻ $MH \perp \Delta$ ($H \in \Delta$).

Độ dài đoạn thẳng $MH$ được gọi là khoảng cách từ điểm $M$ đến đường thẳng $\Delta$, kí hiệu là $d(M, \Delta)$.

Chú ý: Nếu $M \in \Delta$ thì $d(M, \Delta) = 0$.

2. Khoảng cách từ một điểm đến một mặt phẳng

Cho điểm $M$ và mặt phẳng $(P)$. Kẻ $MH \perp (P)$ ($H \in (P)$).

Độ dài đoạn thẳng $MH$ được gọi là khoảng cách từ điểm $M$ đến mặt phẳng $(P)$, kí hiệu là $d(M, (P))$.

Chú ý: Nếu $M \in (P)$ thì $d(M, (P)) = 0$. Khoảng cách từ $M$ đến $(P)$ là khoảng cách ngắn nhất từ $M$ đến một điểm bất kì thuộc $(P)$.

(P) M H d

Hình 1: Khoảng cách từ điểm M đến mặt phẳng (P)

II. Khoảng cách giữa các đối tượng song song

1. Khoảng cách giữa đường thẳng và mặt phẳng song song

Cho đường thẳng $\Delta$ song song với mặt phẳng $(P)$. Khoảng cách từ một điểm bất kì trên $\Delta$ đến $(P)$ được gọi là khoảng cách giữa đường thẳng $\Delta$ và mặt phẳng $(P)$.

$d(\Delta, (P)) = d(M, (P))$ với $M \in \Delta$

2. Khoảng cách giữa hai mặt phẳng song song

Cho hai mặt phẳng song song $(P)$ và $(Q)$. Khoảng cách từ một điểm bất kì trên $(P)$ đến $(Q)$ được gọi là khoảng cách giữa hai mặt phẳng $(P)$ và $(Q)$.

$d((P), (Q)) = d(M, (Q))$ với $M \in (P)$

III. Khoảng cách giữa hai đường thẳng chéo nhau

1. Đường vuông góc chung

Cho hai đường thẳng chéo nhau $a$ và $b$. Đường thẳng $\Delta$ cắt cả $a, b$ và vuông góc với cả $a, b$ được gọi là đường vuông góc chung của $a$ và $b$.

Đoạn thẳng nối hai giao điểm của $\Delta$ với $a, b$ gọi là đoạn vuông góc chung. Độ dài đoạn vuông góc chung là khoảng cách giữa hai đường thẳng chéo nhau.

Cách tính khoảng cách giữa hai đường thẳng chéo nhau $a, b$

  • Cách 1: Tìm độ dài đoạn vuông góc chung.
  • Cách 2: Mặt phẳng $(P)$ chứa $a$ và song song với $b$. Khi đó $d(a, b) = d(b, (P))$.
  • Cách 3: $(P)$ chứa $a$ và vuông góc với $\Delta$, $(Q)$ chứa $b$ và vuông góc với $\Delta$. Nếu $(P) \parallel (Q)$ thì $d(a, b) = d((P), (Q))$.

Ví dụ minh họa

Bài toán: Cho hình lập phương $ABCD.A'B'C'D'$ có cạnh bằng $a$. Tính khoảng cách giữa hai đường thẳng $AB$ và $B'C'$.

Giải:

Ta thấy $AB \subset (ABCD)$ và $B'C' \subset (A'B'C'D')$. Hai mặt phẳng này song song với nhau.

Hơn nữa $BB'$ vuông góc với cả hai mặt phẳng và $BB' = a$.

Mặt khác, $AB \perp (BCC'B')$ và $B'C' \subset (BCC'B')$, nên đoạn $BB'$ chính là đoạn vuông góc chung của $AB$ và $B'C'$.

Vậy khoảng cách giữa $AB$ và $B'C'$ bằng $BB' = a$.

Bài trước Bài tiếp